Parathormon (PTH)

Funksiyalar  

Paratiroid (qalxanabənzər ətraf) vəzilərinin əsas hüceyrələrində sintez olunan parathormon (PTH) – qanda kalsiumunun miqdarını artırır və fosfat səviyyəsini azaldır. Bu proses aşağıdakı yollarla baş verir:  

• Sümükdən kalsiumun sərbəst buraxılması:  
  • Osteoklastların aktivləşdirilməsi ilə  
• Böyrəklərdə kalsiumun reabsorbsiyası:  
  • Kalsium itkisinin qarşısını alır  
• Fosfatın tənzimlənməsi:  
  • Sümüklərdən fosfat sərbəst buraxılır, lakin böyrəklərdən artan ifraz nəticəsində qanda ümumi fosfat səviyyəsi azalır  

Tənzimlənmə  

• Qanda yüksək kalsium miqdarı → PTH ifrazını inhibisiya edir  
• Qanda aşağı kalsium miqdarı → PTH ifrazını stimulyasiya edir  

Təsir mexanizmləri  

Sümükdə:   

• Osteoklastları aktivləşdirir  

Böyrəklərdə:  

• Kalsiumun reabsorbsiyasını artırır.  
• Fosfatın ifrazını artırır.  

Bağırsaqlarda:   

• Dolayı yolla təsir göstərir: kalsitriol (D vitamininin aktiv forması) sintezini artıraraq kalsiumun bağırsaqlardan sorulmasını sürətləndirir 

Patofiziologiya  

• Parathormon miqdarının azlığı - hipoparatiroidizm ə,
• Parathormon miqdarının normadan çox olması isə - hiperparatiroidizm ə səbəb olur.