Pnevmoniya

Giriş  

Pnevmoniya alveolların və ya interstisial ağciyər toxumasının iltihabıdır. Əsasən, bakteriyalar tərəfindən törədilir.   

Etiologiya  

Törədicilər, əsasən, bakteriyalar olmaqla yanaşı, viruslar və göbələklər ola bilər.   

• Ambulant qazanılmış pnevmoniya:   
  • Pnevmokokklar (ən çox), H. influenzae, M. pneumoniae, C. pneumoniae  
• Nozokomial pnevmoniya:   
  • Qram neqativ bakteriyalar (P. aeruginosa, Enterobacteriaceae) və stafilokokklar  
• İmmunsupressiv xəstələrdə pnevmoniya:   
  • P. jirovecii, bəzi kandida növləri, sitomeqalovirus  

Təsnifat  

Xəstəliyin ortaya çıxma şəraitinə görə təsnifat:  

• Ambulant qazanılmış pnevmoniya  
• Nozokomial pnevmoniya  

Klinik gedişata əsasən təsnifat:  

• Tipik pnevmoniya:   
  • Bakterial pnevmoniya üçün xarakterikdir, klassik simptomlar (qızdırma, titrətmə, öskürək) və tipik fiziki müayinə nəticələri (auskultator və perkutor)  
• Atipik pnevmoniya:   
  • Daha çox virus və göbələklərin zəif olduğu ağciyər iltihabı, daha zəif simptomlar və fiziki müayinədə nəzərəçarpan nüansın olmaması  

Simptomlar     

Tipik pnevmoniya:  

• Simptomların qısa müddətdə ortaya çıxması və kəskinləşməsi  
• Yüksək qızdırma  
• Bəlğəmlə birgə öskürək  
• Təngnəfəslik  

Atipik pnevmoniya:  

• Simptomların daha ləng və mülayim ortaya çıxması  
• Daha aşağı temperatur  
• Quru öskürək  
• Başağrısı, ətraf ağrıları  

Diaqnostika  

Fiziki müayinə  

• İnspeksiya:  
  • Təngnəfəslik əlamətləri (məsələn: tənəffüs əzələlərinin köməyi ilə tənəffüs)  
• Auskultasiya:  
  • Xırıltılar, bronxial səsin güclənməsi  
• Perkussiya:  
  • Kütləşmiş ağciyər səsi  

Laborator müayinə  

İltihab göstəriciləri:  

• CRP ↑  
• EÇS ↑  

Qan qazı analizi: (tənəffüs çatışmazlığı)  

• CO₂↑, O₂ ↓  

Törədicinin aşkar olunması:  

• Bəlğəm və qan kültürü   
  • Yalnız kəskin ağır pnevmoniya hallarında, o cümlədən, MRSA və P. aeruginosa infeksiyasına şübhə olduqda  

Radioloji müayinə:  

• Döş qəfəsinin rentgeni  
• Döş qəfəsinin KT müayinəsi (rentgenoloji müayinə kifayət etmədikdə)  

Diaqnostik kriteriyalar  

Rentgenoloji müayinədə ağciyərlərdə yeni infiltratın aşkarlanması ilə birgə aşağıdakı kriteriyalardan minimum ikisi qarşılanmalıdır:  

• Qızdırma (>38.5 ° C)  
• Bəlğəmli öskürək  
• Leykositoz (>10.000/μl)  
• Fiziki müayinədə pnevmoniyaya xas müayinə nəticələri  
• Qan və ya bəlğəm kulturunda hər hansı törədicinin aşkarlanması  

Müalicə  

Dəstəkləyici müalicə:  

• Fizioterapiya (tənəffüs terapiyası)  
• Kifayət qədər maye qəbulu  
• Tənəffüs çatışmazlığında oksigen verilməsi  
• Antipiretik və analgetik preparatlar (məsələn: parasetamol)  
• Öskürəkəleyhinə preparatlar (məsələn: kodein)  
• Bəlğəmgətirici preparatlar (məsələn: N-asetilsistein)  

Dərman terapiyası  

Yüngül pnevmoniya:  

• Yanaşı xəstəliyi olmayan xəstələr:  
  • Amoksisillin  
• Yanaşı xəstəliyi olan xəstələr  
  • Amoksisillin/klavulan  

Orta-ağır pnevmoniya:  

• Ampisillin/sulbaktam və ya   
• Seftriakson  

Ağır pnevmoniya:  

• Piperasillin/tazobaktam və ya  
• Seftriakson + azitromisin