Farmokologiya Kompakt

Müasir biliklər, Müasir kitab

Daha ətraflı

Hipokalemiya

Giriş  

Plazmada kaliumun miqdarının kəskin azalması hüceyrə sükunət potensialı və qıcıq qapısının dəyişməsinə səbəb olur ki, bu da öz növbəsində bədxassəli aritmiyalar kimi təhlükəli nəticələrə gətirib çıxara bilər. Hipokalemiyanın ən çox rast gəlinən səbəbi olaraq ishal və qusma kimi qastrointestinal traktdan kaliumun itirilməsini göstərmək olar.   

 

Etiologiya  

Hipokalemiyanın əsas səbəbləri:  

  • Qastrointestinal traktdan kaliumun itirilməsi:  
    • Qusma, ishal  
  • Böyrəklərdən kaliumun normadan artıq uzaqlaşdırılması:  
  • Alkaloz
Yadda saxlamaq üçün: kalium çoxdursa hidrogen də çoxdur, kalium azdırsa, hidrogen də azdır. Yəni hiperkalemiya, adətən, asidozla, hipokalemiya isə alkalozla assosiasiya olunur.  

Kaliumsaxlayıcı diuretik preparatlar:  

  • Aldosteron reseptor antaqonistləri: spironolakton, eplerenon
  • ENaC kanal inhibitorları: amilorid, triamteren

Hiperaldosteronizm və hiperkortizolizm necə hipokalemiyaya səbəb olur?  

  • Aldosteron fizioloji olaraq natriumun və dolayısı ilə suyun bədəndə saxlanmasını, digər tərəfdən isə kaliumun uzaqlaşdırılmasını təmin edir. Beləliklə, aldosteronun artması hipernatremiya, arterial təzyiqin artması və eləcə də, hipokalemiyaya səbəb olacaq. Kortizol isə mineralokortikoid təsirindən dolayı zəif də olsa aldosteron kimi təsir göstərir.  

 

Simptomlar   

Hipokalemiya zamanı əsas simptomlar:  

  • Hiperpolyarizasiya – oyanıcılığın azalması:  
  • Adətən, taxikardik aritmiyalara səbəb olur  

Hipokalemiya ilə hiperpolyarizasiya arasındakı əlaqə:

  • Plazmada kalium  ↓ → hüceyrəarası mayedə kalium ↓ → hüceyrə içərisi ilə xarici arasında konsentrasiya fərqinin artması → sükunət potensialı ↓ → oyanıcılıq ↓

 

Diaqnostika    

Plazmada kaliumun normal miqdarı: 3,6-5,2 mmol/l  

  • Hipokalemiya  < 3,6 mmol/l  

 

Müalicə  

Hipokalemiya zamanı müalicə  

Kalium substitusiyası (əvəzolunma terapiyası):  

  • Yüngül hipokalemiya zamanı (3-3,6 mmol/l) – oral kalium  
  • Orta və ağır hipokalemiya zamanı (<3 mmol/l) – damardaxili kalium