Hiperkalemiya
Giriş
Plazmada kalium miqdarının kəskin artması kardiomiositlərin sükunət potensialı və qıcıq qapısının dəyişməsinə səbəb olur ki, bu da öz növbəsində bədxassəli aritmiyalar kimi təhlükəli nəticələrə gətirib çıxara bilər. Hiperkalemiya, əsasən, böyrək çatışmazlığı nəticəsində ortaya çıxır.
Etiologiya
Hiperkalemiyanın əsas səbəbləri:
- Kəskin və ya xronik böyrək çatışmazlığı
- Hipoaldosteronizm
- Kaliumsaxlayıcı antidiuretiklər
- Hüceyrənin məhv olması ilə kaliumun hüceyrədən hüceyrəarası sahəyə və qana çıxması:
- Hemoliz, tumor lizis sindromu , rabdomioliz, yanıq
- Asidoz
| Yadda saxlamaq üçün: kalium çoxdursa hidrogen də çoxdur, kalium azdırsa, hidrogen də azdır. Yəni hiperkalemiya, adətən, asidozla, hipokalemiya isə alkalozla assosiasiya olunur. |
Simptomlar
Hiperkalemiya zamanı əsas simptomlar:
- Hipopolyarizasiya – oyanıcılığın artması:
- Əzələ qıcolmaları, əzələ zəifliyi
- Bradikardiya
Hiperkalemiya ilə hipopolyarizasiya arasındakı patofizioloji əlaqə:
|
Diaqnostika
Plazmada kaliumun normal miqdarı: 3,6-5,2 mmol/l
- Hipokalemiya > 5,2 mmol/l
Müalicə
Yüngül hiperkalemiya (5,2-6 mmol/l):
- İnfuziya terapiyası (mümkün qədər az kalium ehtiva edən infuziyalara üstünlük verilməlidir)
- Kaliumu bədəndən uzaqlaşdıran diuretiklərin dayandırılması
- Kaliumdan zəngin qidalardan qaçınmaq
Orta və ağır hiperkalemiya (>6 mmol/l):
- Kalsium qlükonat
- Qlükoza və insulinin birgə verilməsi
- Salbutamol inhalyasiyası:
- β2 simpatomimetiklər də kaliumun hüceyrə içinə keçməsini asanlaşdırır.
- Furosemid:
- Kaliumun böyrəklər vasitəsilə uzaqlaşdırılmasını asanlaşdırır.
- Natrium bikarbonat:
- Yanaşı olaraq asidoz varsa, tətbiq olunur.
- Dializ :
- Digər tədbirlər effekt vermirsə və ya xəstədə anuriya olması təcili hemodializə göstərişdir.
| Kalsium qlükonat membranstabilləşdirici təsir göstərir, aritmiyaya meylliliyi azaldır. EKQ-də hiperkalemiya üçün tipik dəyişikliklər – P dalğasının amplitudunun azalması, geniş QRS kompleksi, yüksəlmiş T dalğası və ya bradikardiya varsa, istifadə olunur. |
Qlükoza və insulinin birgə verilməsinin səbəbi:
|