Rabdomioliz
Giriş
Əzələ toxumasının zədələnməsi nəticəsində əzələ hüceyrəsinin tərkibində olan maddələrin (məsələn: mioqlobin, elektrolitlər) qan dövranına keçməsi ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir. Əsas səbəb travmalardır. Diaqnostika laborator müayinələrə əsaslanır. Müalicə isə böyrək zədələnməsini azaltmaq üçün damardaxili maye infuziyası, elektrolit balansının tənzimlənməsi və bəzi hallarda hemodializdən ibarətdir.
Etiologiya
Travmatik səbəblər:
- Əzələ toxumasının birbaşa zədələnməsi
Həddindən artıq fiziki yüklənmə:
- Normadan artıq fiziki hərəkət
- Epileptik tutma : uzunmüddətli əzələ qıcolmaları nəticəsində əzələ toxumasının zədələnməsi
Digər səbəblər:
- Əzələ işemiyası (məsələn: kompartmant sindromu zamanı qan təchizatının azalması)
- Zəhərlənmələr:
- Kokain, heroin, dəm qazı zəhərlənməsi
- Dərmanların yan təsirləri (məsələn: antipsixotik preparatlar, statinlər)
Patofiziologiya
Mioqlobin miqdarının qanda kəskin artması → nefron borucuqlarında silindrlər əmələ gətirərək borucuq mənfəzinin tutulması → oliqouriya və ya anuriya → kəskin böyrək çatışmazlığı
Travma zamanı qan itkisi → hipovolemiya → kəskin böyrək çatışmazlığı
Simptomlar
- Əksər hallarda travma əlamətləri
- Oliqouriya və ya anuriya
Diaqnostika
Laborator müayinə:
- Kreatininkinaza ↑↑
- LDH (laktat dehidrogenaza) ↑
- Qanda və sidikdə mioqlobin ↑
- Kreatinin və sidik turşusu ↑
Müalicə
Əsas səbəbin müalicəsi:
- Rabdomiolizin yaranmasına səbəb olan amilin aradan qaldırılması (məsələn: travma, intoksikasiya)
Maye və elektrolit balansının tənzimlənməsi:
- Gündəlik maye qəbulunun və çıxışının dəqiq ölçülməsi
Diurez saxlanılıbsa:
- Damardaxili infuziya
- İlgək diuretikləri (furosemid, torasemid)
- Sidiyin qələviləşdirilməsi:
- Damardaxili natriumbikarbonat
Anuriya vəziyyətində: