Subaraxnoidal qanaxma

Giriş  

Subaraxnoidal qanaxma eyniadlı boşluğa qanaxmanı ifadə edən nevroloji təcili vəziyyətdir. Ən çox rast gəlinən səbəblərə kəllə-beyin travması və anevrizmalar aiddir.  

Xəstələrin təxminən 15-20%-i xəstəxanaya çatmadan həyatını itirir. Ümumilikdə pasientlərin yalnız 1/3 hissəsi həyatına əvvəlki kimi davam edə bilir, qalanlar isə fiziki və ya əqli qüsurlar ilə həyatına davam etməli olurlar.   

Etiologiya   

Travmatik səbəblər:  

• Ağır kəllə-beyin travmaları zamanı yaranan subaraxnoidal qanaxmalar  

Qeyri-travmatik səbəblər:  

• Anevrizma nəticəsində subaraxnoidal qanaxma (təxminən 85% hallarda):  
  • Əsas risk faktorlarına arterial hipertoniya , tütün və xronik alkoqol istifadəsi aiddir  
  • Anevrizmaların ən çox rast gəlinən lokalizasiyası:  
    • Ön beyin arteriyası  
    • Orta beyin arteriyası  
    • Daxili yuxu arteriyası  
    • Bazilyar arteriya  
• Qeyri-anevrizmatik subaraxnoidal qanaxma (təxminən 15% hallarda):  
  • Arteriovenoz malformasiya (AVM)  
  • Perimezensefal subaraxnoidal qanaxma (venoz qanaxma)  

Simptomlar  

• Qəfil başlayan, çox kəskin baş ağrısı  
• Ürəkbulanma və qusma  
• Oyanıqlığın pozulması  
• Meningizm  
• Fokal nevroloji defisitlər (hemiparez, hemihipesteziya, afaziya və s.)  
• Epileptik tutma  

Diaqnostika  

Kompüter tomoqrafiya və angioqrafiya (ilk seçim metodu)  

Likvor müayinəsi :  

• Kompüter tomoqrafiya ilə subaraxnoidal qanaxma aşkarlanmadıqda, lakin buna güclü şübhə olduqda aparılır.   
• Üç boru metodu:  
  • Likvor mayesi ardıcıl şəkildə doldurulmuş 3 şüşədə qan miqdarı eyni qalır  
  • Eyni qalmırsa, yəni getdikcə azalırsa, bu yatrogen şəkildə likvor mayesinə qan qarışmasına işarə edir  

Digital substraksion angioqrafiya (DSA):  

• Qanaxma mənbəyini müəyyənləşdirməyə kömək edir  

Müalicə  

DSA müayinəsində anevrizma aşkarlanarsa aşağıdakı müalicə metodları mümkündür:  

• Coiling – anevrizmanın içərisinə endovaskulyar şəkildə “coil”in (xüsusi spiral tellər) yerləşdirilməsi  
• Clipping – cərrahi olaraq anevrizmanın “klip”lənməsi və beləliklə, anevrizmaya qan axınının dayandırılması  

Bu prosedurlar simptomların başlamasından sonrakı 72 saat ərzində həyata keçirilməlidir.